رصدخانه های مهم ایران

تاریخچه تأسیس رصدخانه‌ها در ایران

نخستین رصدخانه در حدود سال ۲۱۲ هـ. ق (۸۲۸ م) در بغداد بنا شد و دو اخترشناس برجسته به نام‌های فضل بن نوبخت اهوازی و محمد بن موسی خوارزمی بر آن ریاست داشتند؛ و بعضی‌ها اعتقاد دارند اولین رصدخانه را حاسب طبری آملی بنا کرده است. پس از این رصدخانه، رصدخانه‌های پرشماری در جای‌جای سرزمین‌های اسلامی ساخته شد که هریک با نام اخترشناسی برجسته، پیوسته‌است. رصدخانه بتانی در رقّه و رصدخانه عبدالرحمان صوفی در شیراز از جمله آن‌هاست. البته، پس از سده چهارم، رصدخانه‌ها با نام امیران ارتباط پیدا کردند، مانند رصدخانه علاءالدوله در همدان، که برای بوعلی‌سینا بنا کرد. کمتر از یک سده بعد نیز ملکشاه سلجوقی، رصدخانه بزرگی را بنیان نهاد که بزرگانی مانند عمر خیام نیشابوری در آن‌جا فعالیت داشتند و گاهشماری جلالی، دقیق‌ترین تقویم جهان، را طرح‌ریزی کردند. پیشرفت رصدخانه‌ها با بنیان‌گذاری رصدخانه مراغه به اوج خود رسید. بنای این رصدخانه در سال ۶۵۷ هجری(۱۲۶۱ میلادی) به سفارش خواجه نصیرالدین طوسی و به فرمان هولاکو، نوه چنگیزخان مغول، آغاز شد. هولاکو برای نگهداری این سازمان پژوهشی موقوفه‌های ویژه‌ای در نظر گرفت. کتاب‌خانه‌ای شامل ۴۰۰۰ هزار جلد کتاب و ابزارهای اخترشناسی، از جمله ذات‌الربع دیواری به شعاع ۴۳۰ سانتی‌متر، کره‌های حلقه‌دار (ذات‌الحلق)، حلقه انقلابی، حلقه اعتدالی و حلقه سموت، نیز فراهم شد. در همین‌جا بود که زیج ایلخانی به سال ۶۷۰ هجری(۱۲۷۶۶ میلادی) فراهم شد. رصدخانه مراغه فقط مخصوص رصد ستارگان نبود و یک سازمان علمی گسترده بود که بیش‌تر شاخه‌های دانش درس داده می‌شد و مشهورترین دانشمندان آن عصر، از جمله قطب‌الدین شیرازی، کاشف علت اصلی تشکیل رنگین کمان، در آن‌جا جمع شده بودند. به علاوه، چون در آن زمان ارتباط علمی چین و ایران به علت استیلای مغولان بر هر دو سرزمین برقرار شده بود، دانشمندان چینی، از جمله فردی به نام فائو مون‌جی، در این مرکز فعالت داشتند. همچنین، فیلسوف و فرهنگ‌نامه نویس مسیحی، ابن‌العبری، در رصدخانه مراغه به درس دادن اصل‌ها اقلیدوس و المجسطی بطلمیوس مشغول بودند. اوج شکوفایی رصدخانه‌ها را در سده نهم هجری می‌بینیم، یعنی زمانی که الغ‌بیگ نوه تیمور لنگ، رصدخانه خود را در سمرقند بنا نهاد؛ رصد خانه‌ای که آن را با رصدخانه استانبول باید حلقه انتقال این سازمان به غرب دانست. الغ بیگ، که خود اخترشناس شایسته‌ای بود، بهترین ریاضی‌دانان زمان را در رصدخانه خود، که پیشرفته‌ترین ابزارهای پژوهشی آن زمان (از جمله قوسی از نصف‌النهار به ارتفاع ۵۰ متر) را داشت، گردهم آورد. مهم‌ترین آنان، غیاث‌الدین جمشید کاشانی بود.
منبع : ویکی پدیا فارسی

رصدخانه

نگاهی اجمالی به وضعیت رصدخانه های مهم ایران

رصدخانه خواجه نصیرالدین طوسی

این رصدخانه شامل یک تلسکوپ آینه ای به قطر 70 سانتی متر و یک تلسکوپ خورشیدی می باشد و روی کوه های سهند و در یک منطقه ای به نام کوهِ بلندی نصب شده است. این رصدخانه متعلق به دانشگاه تبریز است و علاوه بر تلسکوپ های فوق، مجهز به دستگاه نورسنج نیز می باشد که امکانات تحقیق را برای راصدان فراهم کرده است.رصد خانه خواجه نصیر الدین طوسی در حال حاضر بزرگترین رصدخانه فعال کشور است که می تواند پاسخگوی نیازهای رصدی محققین از سراسر کشور باشد.
منبع : ایران علمی

رصدخانه

رصدخانه ابوریحان بیرونی

در این رصدخانه که در شهر شیراز قرار دارد و متعلق به دانشگاه شیراز است در برگیرنده تلسکوپ انعکاسی به قطر 51 سانتی متر می باشد و همچنین مجهز به دستگاه نورسنج و کامپیوتر است. از زمان تاسیس این رصدخانه تا به حال محققین داخلی و خارجی از آن استفاده کرده اند و داده های مختلفی بخصوص در مورد ستارگان دو تایی گرفتی به دست آورده اند.
منبع : ایران علمی

رصدخانه

رصدخانه خورشیدی مرکز ژئو فیزیک دانشگاه تهران

این رصدخانه در انتهای خیابان کارگر شمالی و در جوار مرکز انرژی اتمی ایران قرار دارد و متعلق به دانشگاه تهران است. در این مرکز یک تلسکوپ 15 سانتی متری ویژه رصد خورشید قرار دارد که مجهز به فیلتر های Ha، Hb و غیره می باشد که توسط آن می توان علاوه بر لکه های خورشیدی، فوران های سطح خورشید را مشاهده و مورد بررسی و تحلیل قرار داد.
منبع : ایران علمی

رصدخانه دانشکده فیزیک دانشگاه فردوسی مشهد

این رصدخانه در برگیرنده چهار تلسکوپ با اندازه های مختلف می باشد که عبارتند از یک تلسکوپ آینه ای و ثابت به قطر 35 سانتی متر، یک تلسکوپ آینه ای پر تابل به قطر 20 سانتی متر، یک تلسکوپ شکستی به قطر 15 سانتی متر و بالاخره یک تلسکوپ شکستی کوچکتر به قطر 6 سانتی متر. این رصدخانه اولین رصدخانه ای است که در ایران مجهز به آشکار کننده (Charged Coupled Device) CCDشده است و قادر است از کهکشان ها و اجرام دور تصویر تهیه و روی مانیتور کامپیوتر نمایش دهد. علاوه بر این، امکان نورسنجی ستارگان دوتایی گرفتی با استفاده از آشکارساز در این رصد خانه وجود دارد. محل رصدخانه بخش فیزیک در پشت بام ساختمان دانشکده علوم مشهد می باشد.
منبع : ایران علمی

رصدخانه

رصدخانه پارک زعفرانیه تهران

این رصدخانه نخستین مرکز آموزشی نجوم در ایران است که در رده سنی کودک و نوجوان فعالیت می‌کند. این مرکز در سال 1367 فعالیت خود را آغاز کرده است و تاکنون جمع کثیری از علاقه‌مندان به نجوم آماتوری را در خود پرورش داده ‌است. بسیاری از مراکز ایرانی که در زمینه نجوم آماتوری فعالیت می‌کنند، از این مرکز الگو و حتی آموزش گرفته‌اند. بسیاری از نخستین‌های ایران در زمینه نجوم نیز به این مرکز باز می‌گردد که شامل نخستین آسمان‌نمای ساخته شده در ایران، نخستین تلسکوپ ساخته‌شده در ایران، نشر نخستین تقویم نجومی، نخستین نمایشگاه عکس‌های نجومی، برگزاری روز نجوم و برگزاری روز فضا می‌شود.

منبع : خبرگزاری ایسنا

رصدخانه

رصدخانه کاسین لرستان

این رصدخانه به عنوان مدرن‌ترین رصدخانه خاورمیانه مطرح است که در ارتفاع 1700 متری از سطح دریا در شهر خرم آباد در غرب ایران و بر فراز قلعه کوه «مدبه» معروف به «بام خرم‌آباد» قرار گرفته است.

منبع : خبرگزاری ایسنا

رصدخانه

رصدخانه مهر بوشهر

این رصدخانه در فاصله 30 کیلومتری شهر بوشهر در روستای «گورک سادات» بنا شده و متعلق به وزارت آموزش و پرورش است. این رصدخانه مجهز به یک تلسکوپ «اشمیت کاسگرین» 16 اینچی است که با آن می‌توان 145 هزار جرم آسمانی را رصد کرد. این رصدخانه با گنبدی به قطر 6 متر، بزرگترین رصدخانه دانش‌آموزی کشور است که در سال 84 تاسیس شده است.

منبع : خبرگزاری ایسنا

رصدخانه

رصدخانه شهرداری فسا

وقتی از سمت شیراز وارد شهر فسا شوید، در سمت راست ورودی شهر تپه‌ای به نام تپه «کدیوری» واقع شده است که در بالای این تپه رصدخانه فسا واقع شده است. این رصدخانه شامل اتاق تلسکوپ و اتاق افلاک‌ نما و مجهز به تلسکوپ 6 اینچ نیوتونی و 14 اینچی است.

منبع : خبرگزاری ایسنا

رصدخانه

رصدخانه دانشگاه کاشان

این رصدخانه در مجاورت بنای تاریخی «چارتاقی» نیاسر واقع شده است. این بنا در یک طبقه ساخته شده و در قسمت فوقانی آن گنبد متحرک رصدخانه با قطر 4 متر نصب شده است. در داخل ساختمان نیز فضاهایی برای نصب یک دستگاه آسمان‌نمای آموزشی با چتری به قطر 3 متر همچنین فضایی برای لابراتوار عکاسی و استقرار تلسکوپ‌های قابل حمل در نظر گرفته شده است. در این رصدخانه همچنین یک دستگاه CCD و یک دستگاه Video CCD جهت ثبت و انتقال تصاویر از تلسکوپ به کامپیوتر تهیه شده است. رصدخانه دانشگاه کاشان به لحاظ آموزشی و پژوهشی می‌تواند جزء رصدخانه‌های مهم کشور محسوب شود که به انواع تلسکوپ‌ها مجهز است و از نظر موقعیت مکانی استقرار رصدخانه در منطقه نیاسر با توجه به جوانب امر و دسترسی به امکانات در مکان بسیار خوبی قرار گرفته است.

منبع : خبرگزاری ایسنا

رصدخانه

رصدخانه ابن صلاح همدانی

مرکز اخترشناسی «ابن صلاح همدانی» وابسته به معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری همدان است که به علت دارا بودن گنبد، سالن اجتماعات، آسمان‌نما و کتابخانه تخصصی بزرگترین رصدخانه در غرب کشور محسوب می‌شود. امکانات پژوهشی مرکز اخترشناسی شامل دو دستگاه تلسکوپ 8 و 6 اینچی، یک دستگاه آسمان‌نما، گنبد با قابلیت کنترل از راه دور ، دستگاه‌های Sensor Sky (جستجوگر آسمان) و دوربین مخصوص عکسبرداری از اجرام سماوی، فیلترهای رصدی ویژه است. محل احداث این رصدخانه بر بلندای یکی از تپه‌های مشرف به شهر همدان موسوم به تپه «حاج عنایت» است.

منبع : خبرگزاری ایسنا

رصدخانه

رصدخانه دکتر مجتهدی - دانشگاه بیرجند

دانشگاه بیرجند صاحب یکی از رصدخانه‌های حرفه‌ای است که بر بلندای دومین ارتفاع منطقه بیرجند در جوار «مزار بی‌بی زینب خاتون» روستای «کاهی» (55 کیلومتری جاده بیرجند - زاهدان) واقع شده است و به عنوان یکی از چهار نامزد اصلی برای ساخت رصدخانه ملی ایران انتخاب شده بود.اصلی‌ترین ابزار رصدخانه یک تلسکوپ 14 اینچ قدیمی سلسترون است که توسط دکتر سیروس مشار از خیرین شهرستان سربیشه در سال 1380 به آنجا اهدا شده است.

منبع : خبرگزاری ایسنا

رصدخانه

رصدخانه کوثر اصفهان

رصدخانه «کوثر» یکی دیگر از مدرن‌ترین رصدخانه‌های آماتوری-حرفه‌ای کشور و معروف‌ترین رصدخانه ایرانی در جهان است. این رصدخانه کنترل از راه دور، پروژه‌ای مشترک میان مراکز پژوهشی است که ساختمان و گنبد رصدخانه آن توسط مهندسان ایرانی طراحی شده است. اگرچه این رصدخانه بزرگترین رصدخانه ایران نیست، ولی از لحاظ فناوری‌های به کار رفته در رتبه‌ای بالاتر از دیگران قرار دارد؛ چراکه این رصدخانه مجهز به کنترل از راه دور، پخش زنده اینترنتی و نرم‌افزارهای شبیه‌سازی است؛ ضمن آنکه پروژه‌های مشترک بین‌المللی با دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی را اجرایی کرده است. پخش زنده اینترنتی یکی از معروف‌ترین برنامه‌های این رصدخانه در جهان است و پروژه «فونیکس» به عنوان یک فناوری ایرانی است که شامل یک برنامه رصدخانه کنترل از راه دور می‌شود و از طریق آن کاربران از طریق شبکه محلی رصدخانه به «کوثر» متصل می‌شوند. پروژه کاوشگر ماه هم که در واقع دائرةالمعارفی شامل اطلس ماه و نقشه ماه است، از دیگر محصولات رصدخانه «کوثر» بشمار می‌رود. تجهیزات این رصدخانه شامل سامانه کنترل از راه دور، تلسکوپ 14 اینچ، سامانه کنترل رایانه‌ای، ثبت تصویر از تلسکوپ طیف‌نگار با کیفیت بالا، سامانه سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، نرم‌افزارهای رصد رادیوئی خورشید، نرم‌افزارهای شبیه ساز، تجهیزات جنبی مطالعه خورشید و سری فیلترها می‌شود.

منبع : خبرگزاری ایسنا

رصدخانه

رصدخانه دانشگاه زنجان

طرح رصدخانه دانشگاه زنجان به همت تعدادی از اساتید گروه فیزیک و همکاری مسؤولان دانشگاه به تصویب رسید و در سال 1389 ساختمان آن و گنبد 4.5 متری آن ساخته شد. گنبد رصدخانه از نوع آلومینیوم کامپوزیت تک جداره بوده و قطر خارجی آن 4.5 متر است و در نوع خود گنبد بزرگی به شمار می‌رود. تجهیزات نجومی آن شامل تلسکوپ بازتابی 16 اینچ، دو تلسکوپ بازتابی 8 اینچی، تلسکوپ نیوتونی 8 اینچی Watcher Sky (جستجوگر آسمان)، تلسکوپ نیوتونی 8 اینچی و دو دستگاه کامپیوتر به همراه نرم‌افزارهای نجومی می‌شود.

منبع : خبرگزاری ایسنا

رصدخانه

رصدخانه مرکز فضایی ماهدشت - البرز

نخستین رصدخانه سازمان فضایی ایران در مرکز فضایی البرز (ماهدشت) بنا شد. تلسکوپ این رصدخانه 16 اینچ است. تلسکوپ این رصدخانه در همکاری با سازمان همکاری‌های فضایی آسیا اقیانوسیه، توانست تصاویر زیبایی از اجرام سماوی را تا قدر (درخشندگی) 14 دریافت کند.

منبع : خبرگزاری ایسنا

رصدخانه

رصدخانه و آسمان نمای آلاشت

آسمان نمای آلاشت و مجموعه رصدخانه‌ای که در آلاشت سال‌هاست افراد را به خود جذب می کند، به عنوان اولین رصدخانه ساده و غیر حرفه‌ای در مازندران محسوب می‌شود. این رصدخانه در حاشیه دریای مازندران است و شما می توانید برای آموزش‌های مقدماتی به این محل بیایند و رصد کردن را از نزدیک تجربه کنند. هر چند از سال ۸۶ تا کنون مدت زمان زیادی نگذشته اما این کار بسیار موفق بوده و در امر جذب گردشگر هم بسیار مثبت عمل کرده است. این مکان توسط شهرداری شهر آلاشت روی یکی از بخش‌های مرتفع و ارتفاعات ساخته شده است. تلسکوپ این منطقه یک تلسکوپ بسیار مناسب است که ۱۴ اینچی است و در زیر یک گنبد با ارتفاع ۴ متر نصب شده است. سایر دیدنی‌ها و تجهیزاتی که برای آماتورها لازم است می‌توان به ترازوی نجومی، نرم افزار و کتب و پوستر و عکس‌های نجوم، سالن اجلاس و همایش نجوم و … اشاره کرد.

رصدخانه

این شهر به عنوان بهشت ستاره شناسان مشهور است چرا که ارتفاع شهر، هوای خوب، نبودن آلودگی صوتی و نوری و هوا، از طرفی هم آسمانی پاک و زیبا این مکان را محبوب کرده است. منجمان برای سکونت نیاز به محل مناسب دارند از آنجا که در این مکان هیچ گونه هتل یا مسافرخانه وجود ندارد می توانند با هماهنگی با شهرداری از ساختمان های شهرداری برای اقامت استفاده کنند. در کنار این می‌توانید از صنایع دستی این شهر هم دیدن کنید. در این شهر معماری و تمدن مدرن و قدیم هر دو با هم آمیخته و این خود به جذب بیشتر گردشگران کمک کرده است. در شاهنامه هم سنگ آلاشت آمده و این در کنار یکی از روستاهای این محل، قرار دارد و به آن محل رستم دکت گفته می‌شود.

منبع : باشگاه خبرنگاران جوان

___________________

مطالب خواندنی :

رصدخانه چیست ؟

رصدخانه های بزرگ جهان

رصدخانه های باستانی

تماس با رصدخانه پارسی

Image Image Image Image Image Image Image Image

رصدخانه پارسی اوقات خوشی را برای شما آرزومند است. شما می توانید از طریق راه های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید